Sống một mình trong căn hộ nhỏ ở Nhật, bạn có thể bắt đầu bằng 9 lít nước cùng chín lần ăn cho ba ngày; mục tiêu một tuần là khoảng 21 lít nước và 21 lần ăn. Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản (MAFF) khuyến nghị ít nhất ba ngày, tốt hơn là một tuần thực phẩm cho mỗi thành viên. Định mức khoảng 3 lít/người/ngày gồm nước uống và nước nấu ăn, không phải 3 lít uống cộng thêm 3 lít nấu. Nước vệ sinh, sữa trẻ nhỏ và bệnh lý riêng phải tính ngoài kế hoạch thông thường.
Bí quyết ở căn hộ Tokyo hay Osaka không phải mua một bộ đồ sinh tồn thật đắt. Hãy giữ dư một ít đồ ăn có thể bảo quản mà bạn vốn ăn hằng ngày, dùng món cũ trước và mua bù — cách này ở Nhật gọi là rolling stock (ローリングストック). Nhưng dành riêng ngày đầu tiên với ba bữa không cần nấu, không cần điện hoặc nước nóng. Nếu tòa nhà mất an toàn, việc sơ tán phải được ưu tiên.
Số lượng nước và bữa theo quy mô gia đình
| Người và thời gian | Nước uống + nấu theo MAFF | Chai 2 L | Ví dụ số bữa |
|---|---|---|---|
| 1 người, 3 ngày | 9 L | 5 chai = 10 L | 3 bữa sáng + 6 bữa chính |
| 1 người, 7 ngày | 21 L | 11 chai = 22 L; ví dụ MAFF dùng 2 thùng 12 L = 24 L | 7 bữa sáng + 14 bữa chính |
| 2 người, 7 ngày | 42 L | 21 chai = 42 L, hoặc 4 thùng 12 L = 48 L | 14 bữa sáng + 28 bữa chính |
| 4 người, 7 ngày | 84 L | 42 chai = 84 L | 28 bữa sáng + 56 bữa chính |
Đây là phép tính mua hàng, không phải chuẩn calo cho mọi đối tượng. Riêng 84 L nước nặng khoảng 84 kg chưa tính vỏ; nên phân bổ ở vị trí thấp, chắc chắn, không chặn cửa và lối thoát hiểm. Không chồng những thùng nước cao có nguy cơ đổ khi động đất.
Ví dụ dự trữ của MAFF có gạo, đồ hộp, cơm đóng gói, mì và thực phẩm chế biến sẵn. Tuy vậy gạo sống hay mì khô chưa phải bữa ăn khi không có nước và nguồn nhiệt. Phân riêng một ngày đầu gồm thức ăn ăn ngay trước khi tính phần còn lại.
Giỏ hàng thực tế và bữa ăn không cần đun
Với một người trong ba ngày đầu, chuẩn bị ba phần ăn sáng (bánh quy giòn, ngũ cốc và đồ uống tiệt trùng hộp nhỏ) cùng sáu phần ăn chính (cá/đậu hộp nắp bật, món đã nấu đóng túi được ghi rõ có thể ăn ngay không cần hâm, hoặc thức ăn quen thuộc có thời hạn đủ dài). Thêm vài phần trái cây, đồ ăn nhẹ, thìa và dụng cụ mở hộp bằng tay nếu cần. Một hộp cá nhỏ không nhất thiết đủ năng lượng cho một bữa; xem khối lượng và nhu cầu thật.
Để đạt bảy ngày, một người cần 7 bữa sáng + 14 bữa chính, trong đó ít nhất ba lần ăn ngày đầu không dùng nhiệt. Những ngày sau có thể gồm gạo, mì, đồ ăn liền — chỉ khi bạn đã tính nguồn nước và phương án nấu an toàn, phù hợp quy định nơi ở. Không dùng than, máy phát điện hay bếp dã ngoại ngoài trời trong phòng hoặc ban công kín do nguy cơ ngộ độc khí CO.
Phân biệt chữ 常温保存 (bảo quản nhiệt độ thường khi còn nguyên bao bì), そのまま食べられる (ăn trực tiếp) và 要加熱 (cần đun nóng). Một sản phẩm để được ngoài tủ lạnh lúc chưa mở có thể phải bảo quản lạnh sau khi mở. Gói nhỏ dùng hết trong một bữa sẽ hữu ích khi tủ lạnh không hoạt động.
Mua ở đâu và sắp xếp sao cho căn hộ nhỏ vẫn an toàn
Bạn có thể tìm nước và đồ khô ở siêu thị như AEON, Seiyu, Life, cửa hàng tiện lợi, drugstore hay MUJI. Đây là ví dụ điểm mua, không khẳng định hàng sẵn hoặc giá cố định ở chi nhánh cụ thể. Không cần mặc định sản phẩm có chữ “emergency” đắt tiền là tốt hơn đồ bạn đang ăn thường xuyên.
Chuyến mua đầu: một người mua 5 chai 2 L, ba bữa sáng và sáu phần ăn chính không phải đun. Lần sau mua thêm 6 chai 2 L để đạt 22 L, vượt mục tiêu 21 L trong tuần, rồi bổ sung đủ 21 lần ăn. Hãy ghi giá từ nhãn tại cửa hàng; bài này không đưa ra tổng chi phí bằng yên khi chưa có giỏ hàng và giá đã được xác minh.
Đặt nước nặng thấp và ở nhiều vị trí chắc chắn, tránh cản genkan (lối vào) hay hành lang. Giữ đồ khô, tránh nắng và ẩm; ghi ngày dùng trước. Theo rolling stock MAFF, dùng món gần đến hạn trước rồi mua bù đúng số lượng đã dùng trong các lần đi chợ.
Khi động đất làm mất cả điện, nước và gas
Ví dụ kế hoạch thất bại: cả nhà có đầy gạo sống và mì gói, nhưng bếp điện không chạy, vòi nước không hoạt động; tủ lạnh dần mất lạnh. Thực phẩm đó chưa giúp ăn ngay. Nếu đã để riêng nắp bật đồ hộp, bánh khô, nước đóng chai và đồ uống bảo quản nguyên hộp cho ba lần ăn đầu tiên, gia đình có thể xử lý thời gian ngắn an toàn hơn.
Tuy nhiên, nếu tòa nhà hư hại hoặc chính quyền yêu cầu sơ tán, phải rời đi. Đừng cố mang cả 42 hay 84 L nước xuống cầu thang. Túi di tản dùng lượng có thể mang, vài phần ăn khô, thuốc, giấy tờ và phương tiện liên lạc. Nên tra bản đồ nguy cơ thiên tai (hazard map) của địa phương trước khi cần đến.
MAFF cũng nêu cần có thực phẩm phù hợp riêng cho trẻ nhỏ, người cao tuổi, người khó nuốt, người bị dị ứng hoặc mắc bệnh mạn tính. Đồ cho thú nuôi, sữa pha và thuốc cần bảo quản lạnh không thể tự giải quyết bằng cách chia phần của người lớn.
Hành động trong lần đi chợ tiếp theo: tính 3 L × số người × số ngày cho nước uống và nấu, chuẩn bị ba bữa ăn đầu không cần gia nhiệt và hoàn thiện kế hoạch ba ngày trước. Dần tăng lên một tuần với cách mua dùng thường ngày, nhưng luôn ưu tiên thông tin an toàn và chỉ dẫn sơ tán của địa phương.